Bệnh Viện Mắt Quốc Tế Việt

Các phương pháp phẫu thuật điều trị tật khúc xạ và phẫu thuật tạo hình củng mạc điều trị cận thị nặng

Những nghiên cứu để tìm cách trả lại chức năng thị giác tốt cho người bệnh đã được quan tâm từ lâu. Đeo kính gọng hoặc dùng kính tiếp xúc không bao giờ làm những người phải dùng chúng hoàn toàn hài lòng. Từ thế kỷ 19, đã có những công trình nghiên cứu cho thấy có thể điều chỉnh thị lực bằng cách tác động trực tiếp lên mắt.

Lịch sử phát triển các phương pháp điều chỉnh tật khúc xạ

Phẫu thuật điều chỉnh tật khúc xạ đầu tiên là phương pháp rạch giác mạc hình nan hoa, được biết đến từ những năm 30. Bằng cách thực hiện những đường rạch giác mạc từ gần bờ đồng tử về phía chu biên, người ta làm thay đổi hình thể giác mạc và bệnh nhân nhìn rõ hơn. Tuy nhiên, những phẫu thuật đầu tiên kiểu này đã có nhiều biến chứng nặng nề. Một trong những biến chứng đó là hiện tượng mờ đục giác mạc, gây mù. Mặt khác, kết quả phẫu thuật không được tốt và không ổn định. Vào những năm 70, khi có hiển vi phẫu thuật tốt cho phép kiểm soát thao tác phẫu thuật và dao mổ bằng kim cương, người ta lại quan tâm trở lại với cách điều trị này. Khi đó, phương pháp rạch giác mạc hình nan hoa được nâng lên tầm cao mới. Tuy nhiên, phẫu thuật này vẫn có nhược điểm là cần nhiều thời gian bình phục, đôi khi có biến chứng, nhất là khi phải lao động nặng. Vì vậy, các nhà nhãn khoa lại tiếp tục tìm tòi cách phục hồi thị lực tối ưu.

Năm 1983, người ta phát hiện ra rằng tia la-de excimer có tác động, làm thay đổi hình thể giác mạc mà không làm tổn hại phần còn lại. Năm 1985, ca phẫu thuật đầu tiên sử dụng phương pháp bào mòn giác mạc bằng la-de điều chỉnh tật khúc xạ đã được thực hiện.

Cũng như trong trường hợp mổ bằng cách rạch giác mạc hình nan hoa, giác mạc chịu tác động trực tiếp nhưng theo một nguyên tắc khác. Không phải dùng những đường rạch giác mạc theo hình nan hoa, hình thể giác mạc được làm thay đổi dưới tác động của la-de. Sự bào mòn giác mạc được thực hiện tinh xảo làm cho một phần mô của giác mạc như bị “bốc hơi” từ bề mặt giác mạc. Phẫu thuật có độ chính xác cao nên cho kết quả ổn định, giảm được đáng kể các biến chứng phẫu thuật. Tuy nhiên, với phương pháp này, từ 2 đến 4 ngày của giai đoạn phục hồi là thời gian bệnh nhân phải chịu cảm giác khó chịu nhất. Đó là thời gian giác mạc biểu mô hoá, bệnh nhân có cảm giác sợ ánh sáng, thấy cộm, đau nhức nhẹ và còn chưa nhìn rõ. Thời gian thích nghi sau mổ thường kéo dài khoảng 3 đến 4 tuần. Năm 1989, một phương pháp mổ khúc xạ mới được áp dụng. Đó là phương pháp LASIK.

Phương pháp phẫu thuật Lasik.

Trong phương pháp LASIK, bằng một dụng cụ chuyên dụng, người ta tạo một vạt giác mạc rồi nâng lên để bộc lộ phần giác mạc phía dưới. Phần giác mạc được bộc lộ này sẽ chịu tác động để thay đổi cấu trúc để đáp ứng những yêu cầu đặt ra, sau đó vạt giác mạc sẽ được đặt lại vào vị trí cũ. Theo phương pháp phẫu thuật này, khác với kỹ thuật rạch giác mạc hình nan hoa, đường rạch được làm theo chiều ngang, vạt giác mạc sẽ được cố định lại nhanh và chắc chắn nhờ những đặc điểm đặc thù về cấu trúc giải phẫu. Chính vì vậy, bệnh nhân không phải tuân thủ theo một quy tắc nghiêm ngặt nào về hạn chế vận động. Nhờ những ưu điểm như vậy, phương pháp phẫu thuật LASIK được coi là lựa chọn tốt nhất hiện nay cho bệnh nhân có tật khúc xạ.

Sự ra đời của phẫu thuật tạo hình củng mạc điều trị cận thị tiến triển.

Tuy nhiên, với những bệnh nhân có tật khúc xạ không ổn định do trục nhãn cầu bị kéo dài, phương pháp LASIK không đáp ứng được yêu cầu về cơ chế bệnh sinh. Đó phải là một cách nào đó để làm cho trục nhãn cầu không tiếp tục kéo dài. Tại Viện Mắt Fyodorov, phương pháp tạo hình củng mạc điều trị cận thị tiệm tiến (tăng dần) đã được ứng dụng thành công và hiện nay đang được sử dụng rộng rãi, đem lại chức năng thị giác tốt cho nhiều bệnh nhân có nhu cầu. Phương pháp này có mục tiêu làm gia cố vỏ nhãn cầu ở những nơi bị yếu. Chỉ định của phẫu thuật này là những bệnh nhân bị cận thị từ 3D trở lên và tăng dần hàng năm. Trong một số trường hợp khác, la-de excimer có thể được chỉ định cùng với phẫu thuật giác mạc hoặc thể thuỷ tinh. Đây là chỉ định phẫu thuật đối với phương pháp tạo hình củng mạc đồng thời cũng là chống chỉ định đối với phương pháp phẫu thuật LASIK. Có thể nói, đây là giải pháp hợp lý nhất đối với những bệnh nhân bị cận thị tiệm tiến. Chỉ những bác sỹ nhãn khoa mới là những người xác định phẫu thuật cho từng trường hợp cụ thể sau khi đã thực hiện những khám nghiệm cần thiết như siêu âm A-B, đo khúc xạ giác mạc, khúc xạ tổng hợp của cả nhãn cầu cũng như tình trạng các môi trường trong suốt của mắt, đặc biệt là buồng dịch kính. Sau khi đã được mổ bằng phương pháp tạo hình củng mạc, có thể còn một độ cận thị tồn dư nhất định. Khi đó phẫu thuật LASIK được sử dụng để hoàn thiện khúc xạ, đưa con mắt về trạng thái chính thị.

Với việc triển khai phẫu thuật tạo hình củng mạc điều trị cận thị tiệm tiến tại Bệnh Viện Mắt Quốc Tế Việt - Nga, những bệnh nhân Việt Nam sẽ có thêm một cơ hội được chữa bệnh bằng phương pháp phẫu thuật tiên tiến, theo cơ chế bệnh sinh để có được kết quả tốt đẹp mong muốn.